می دانیم که....
ماهي مهره دار خونسرد آبزي است كه معمولاً با آبشش تنفس مي كند و با اندامي بنام باله شنا مي كند(استربا و هابیل 1989 ).
ماهيها متنوع ترين و پرتعداد ترين گروه از مهره داران مي باشند. طبق گزارش نلسون در سال 1994 تعداد كل گونه هاي ماهي شناخته شده 17000تا30000 گونه مي باشد كه وي آنها را در 50 راسته 445 خانواده و 4044 جنس قرار داده است،كه از بين آنها خانوادة كپورماهيان با 210 جنس و 2010 گونه بزرگترين خانواده مي باشد. بر طبق گزارش پايگاه اطلاعاتي ماهي تعداد كل گونه هاي شناخته شده 28900 گونه است كه به اين ترتيب بيش از نيمي از مهره داران امروزي را شامل مي شوند كه در آبهاي جهان گسترده شده اند. اين گسترش به لحاظ تنوع شگفت آوري است كه از نظر سازگاري هاي ريخت شناسي، فيزيولوژيكي و رفتاري از خود نشان داده اند.
ماهيها در شرايط محيطي مختلف يافت مي شوند. گونه هاي مختلف ماهي در آبهايي با دمای 8/1– درجه سانتیگراد تا نزديك به 40درجه ، pH بين 4 تا ، اكسيژن محلول آب نزديك به صفر تا اشباع و عمق از صفر تا 7000 مترمی باشد، يافت مي شوند.
مبداء ماهي شناسي به نوشته هاي ارسطو (٣٨٤ تا ٣٢٢ قبل از ميلاد) بازمي گردد. ارسطو ١١٧ گونه از ماهيان را شناسايي كرد.
با پيشرفت علم در قرن بيستم، علم ماهی شناسی نيز متنوع ترشده است. اکولوژی، فيزيولوژی و رفتارشناسی، پرورش و ... نيز به جمع عرصه های متداول ماهی شناسی پيوستند. اما تنها رشته ای که تمام این علوم را به هم ارتباط می دهد، رشته بیوسیستماتیک یا همان علم طبقه بندی است .
ماهیان غار:
گروهی از ماهیان هستند که بنا به دلایل اکولوژیکی در مجموعه آبهای زیرمینی (غارها) محصور شده اند که به همین دلیل به ماهیان غار مشهورند.
از بارزترین ویژگی های این گروه از ماهیان می توان به فقدان کامل یا نسبی چشمها ، حذف یا کاهش فلس و رنگدانه های پوستی، جثه کوچک و برخی تغییرات سیستم حسی - عصبی اشاره کرد.
اولین مورد از ماهیان غار مربوط به یک اشاره در کتاب های باستانی چین (1541) به ماهی شفافی است که بعداً با نام علمی سینوسیکلوچلیوس هیالینوس ، چن و یانگ 1993، شناخته شد.( Sinocyclocheilus hyalinus).
تا سال 1980 تعداد 32 گونه دیگر شناخته شد. این تعداد تا به امروز به 85 گونه رسیده است.
بیشترین تعداد ماهیان غار شناخته شده از آمریکای جنوبی و مرکزی، شرق آسیا و آفریقا می باشد.
نقشه پراکنش جهانی ماهیان غار
ادامه دارد...
ماهی کور ایرانی:
ماهی کور ایرانی
با نام علمی "ایرانوسیپریس تیفلوپس" ، ایرانو سیپریس (Iranocypris) نام
تنها جنس یک نوع ماهی کور از خانواده سیپرینیده می باشد و نیزدارای تنها یک گونه
با نام علمی ایرانو سیپریس
تیفلوپس (Iranocypris typhlops) می باشد. این گونه فقط در ایران زیست می کند و
زیستگاه آن نیز غاری است در دل کوههای زاگرس در اطراف شهرستان دورود از
استان لرستان. از بارزترین ویژگی های این گونه کور بودن آن است که به همین دلیل
در نام محلی به ماهی کور معروف است.
معرفی تاکسون مربوطه:
جنس Iranocypris متعلق به؛
رده: شعاع بالگان Class: Actinopterygii
زير رده: نوبالگان Sub class: Neopterygii
راسته: كپور ماهي شكلان Order: Cypriniformes
خانواده: كپورماهيان Family: Cyprinidae
زير خانواده: كپورماهيان Sub family: Cyprinidae
تنها گونة این جنس از
کپورماهیان در سال 1944 توسط براون و کیزر شناسایی و نامگذاری گردید. از نظر
ریشه یابی لغوی بدین صورت است (L : (Irano،
بدلیل اینکه جنس و گونه برای اولین بار و تنها در ایران یافت شده است.
(cypris (L، چون جنس و گونه متعلق به خانواده
Cyprinidae است. (Typhlos (Gr، کلمه یونانی به معنی
کور. (Ops (Gr ، کلمه یونانی به معنی چشم می باشد.
بعد از براوون و کیزر آنتونی اسمیت به محل مورد اشاره آنها رفت و تعدادی نمونه
جمع آوری نمود و به انگلستان برد. پس از آنها تحقیقات پراکنده ای توسط کد
(1996)، موقر و سرگران ( 1352)، رحمتی وسروی (1372 )، صورت گرفت. با این وجود
تمام تحقیقات در حد معرفی ظاهری و برخی ویژگیهای مورفولوژیکی گونه بوده است و
تحقیقات جامعی صورت نگرفته است.
نام عمومی آن در فارسی " ماهی کور غار " و در انگلیسی " Iran cave barb " می
باشد(کد 1996).
اولین گزارش از تعداد 7هولوتایپ این گونه به صورت زیر بود:
یک ماهی کوچک از خانوادة سیپرینیده با شکل کشیده و فشرده شده با سری پهن. یک جفت
سیبیلک در روی لب بالایی و یک جفت دیگر در گوشه دهان دیده می شود. هیچ اثری از
چشمها قابل رویت نیست. سه ردیف دندان حلقی پایینی دیده می شود. خط جانبی موجود
است. تعداد اندکی فلس تنها در پشت باله سینه ای به چشم می خورد بطوریکه بدن
کاملاً لخت به نظر می رسد. عموماً هیچ رنگدانه ای در روی پوست وجود ندارد. اولین
و دومین شعاع باله پشتی سخت و غیر منشعب است. سومین شعاع انعطاف پذیر و غیر
منشعب می باشد. بقیه شعاعها انعطاف پذیر و منشعب هستند. میانگین سایر خصوصیات
برای این گونه به شرح زیر است؛ طول کل:5/44 میلیمتر و طول استاندارد5/38
میلیمتر (براوون و کیزر 1944).
این هولوتایپها اکنون در موزه جانور شناسی کپنهاگ نگهداری می شوند(کد 1996).
در 1996 کد با جمع آوری تعداد دیگری از این ماهیان به بررسی دقیق تر مورفولوژی
این ماهی پرداخت. وی اشاره کرد که نقاط ریزی را درموقعیت قرارگیری چشمها مشاهده
کرده است که مازاد بر اطلاعات قبلی بود(کد 1996).
اطلاعات بیشتر در مورد این ماهی را می توانید از پایان نامه نویسنده مطالعه فرمائید.
عنوان :
" مطالعة ریخت شناسی و بافت شناسی دستگاه ادراری – تناسلی و گوارشی در ماهی " کورغار ایرانی" Iranocypris typhlops
اساتید راهنما :
دکتر احمد قارزی ، دکتر محسن عباسی
محل نگهداری :
کتابخانه مرکزی دانشگاه لرستان.
چکیده پایان نامه:
ماهی کور غار از خانواده کپورماهیان و یک گونه منحصر به فرد و بومی ایران می باشد. بررسی حاضر به تشریح ساختمان بافت شناسی و مورفولوژی دستگاه ادراری تناسلی و گوارشی در این ماهی می پردازد. برای این منظور تعدادی از این ماهی از تنها زیستگاه آن در غاری در روستای لووان در کوههای اطراف شهرستان دورود از استان لرستان صید شده و به آزمایشگاه منتقل گردید. نمونه ها بلافاصله در فرمالین سالین %4 تثبیت شد. اندامها از نظر ریخت شناسی اندازه گیری شدند، سپس بافتها جهت مطالعه بافتی آماده گردیند. در بررسی های بافتی نشان داده شد که بیضه های این ماهی ها مانند سایر گونه های این خانواده از نوع لوبوله (آمپولا) بوده و تولید مثل در آنها نیز فصلی می باشد. میانگین طول تخمدانها در حالت رسیده 14.5 میلیمتر و قطر آنها در قطورترین ناحیه 2.2 میلیمتر می باشد. میانگین طول بیضه ها 15.4 و قطر آنهاکمتر از یک میلیمر مشاهده گردید. میانگین طول کلیه ها 17.4 میلیمتر می باشد. تخمدانها و بیضه ها در طرفین بدن توسط پرده صفاق به سطح کیسه شنا متصل بودند. نکاته جالب توجه تعداد بسیار اندک گلومرولها در سطح مقاطع میکروسکوپی بود. در دستگاه گوارش ویژگی برجسته وجود دندانهای حلقی و عدم وجود معده در این ماهی بود. در برش لوله گوارش مری با پوشش مخاطی لز نوع سنگفرشی مطبق از قسمتهای دیگر آن جدا می شود. در روده از نظر قطر لایه ها یک حالت کاهشی از ابتدا تا انتها دیده می شود. از نظر شکل و عمق چین ها نیز ابتدا ، چین هایی با طول و عمق کم و سپس چین های طویل و در نهایت فقدان چین در سطح روده قابل مشاهده است. نظم خاصی از نظر نحوه قرار گیری چین های کوتاه و بلند به چشم نمی خورد.
لغات کلیدی: ماهی کور غار، بافت شناسی، دستگاه ادراری تناسلی، دستگاه گوارشی، مورفولوژی.
